Đào, quất tết: đến hẹn lại lên

Người Hà Nội nay vẫn giữ cho mình nét đẹp chơi hoa tao nhã từ ngàn xưa, không chỉ bởi hoa biểu tượng cho cái đẹp mà còn là sự minh chứng thanh cao của tâm hồn kẻ sĩ. Các bậc chí nhân, hiền tài xem hoa như người bạn hiền, tri kỷ. Lịch sử có một Trương Hán Siêu chọn hoa cúc như hiền nữ, Côn Sơn - mảnh đất của nhiều loài hoa đẹp và quý - khắc tên đại thi hào Nguyễn Trãi vào bức tường thời gian. Hay Cao Bá Quát - tâm hồn trác Việt, một đời không cúi trước cửa quyền cũng phải cúi đầu trước vẻ đẹp hoa mai.

Hoa mai, đào được xem là hai loài hoa tứ quý. Nếu mai là biểu tượng cho sức sinh sôi nảy nở của xuân phương Nam, thì người xứ Bắc nhẹ nhàng đằm thắm khi chọn cho mình hoa đào báo hiệu năm mới. Thú chơi đào của người Bắc đã có từ lâu. Bởi cổ nhân quan niệm màu đỏ thắm của hoa đào dự báo một năm mới tươi sáng và ấm áp với nhiều niềm tin, hi vọng và cả bầu nhiệt huyết.

Ngoài ra màu đỏ của hoa đào còn tượng trưng sự duyên dáng, tế nhị, thầm kín của người Bắc. Dưới mưa xuân, những cành đào bích, đào phai càng quyến rũ hơn như vẻ e ấp, thầm kín của người con gái. Bên cạnh đó, hoa đào còn có tác dụng trừ ma quỷ đến nhà trong dịp năm mới theo tín ngưỡng của tổ tiên.

Trở về Hà Nội sau đợt rét đậm, mưa lớn, trong ngày giáp Tết Nguyên đán, bước chân xuống phố khách thập phương không khỏi ngập ngừng, bồi hồi khi ánh mắt bắt gặp sắc đào đỏ thắm, mai vàng quý phái, rực rỡ trong nắng xuân nhè nhẹ. Những cái tên như đào Quảng Bá, đào Nhật Tân, đào Nghi Tàm (quận Tây Hồ, Hà Nội), quất Nhật Tảo… thống lĩnh trên các nẻo đường Hà thành. Nó đã trở thành nét hồn thiêng trong thú chơi hoa, tao nhã, dịu dàng của văn hóa Thăng Long - Kinh Kỳ.

Cùng với đào Hà Nội, đào - quất tứ phương cũng rộn ràng trên các góc phố như đào Văn Giang (Hưng Yên), đào La Cả (Dương Nội, Hoài Đức, Hà Tây), đào rừng (Sơn La)… Để rồi sau những “khắc nghiệt” của thiên nhiên, sau bao biến cố thăng trầm của thời gian và tạo hóa, mỗi tên đào thơm hương một góc phố, một mảnh hồn quê đất Việt.

Trận mưa lũ lịch sử vừa qua đã cuốn “tiền tỉ trôi sông”. Hàng chục vựa đào - quất chuẩn bị cho tết ở các thủ phủ như La Cả, Nhật Tân, Văn Giang… còn ngập nước một tháng trước tết  khiến kẻ mếu người khóc.

Nhiều người dự đoán đào - quất Kỷ Sửu sẽ khan hiếm do mất mùa mà rậm rịch đội giá lên trời. Ấy vậy, tại “thủ phủ” trồng đào - quất, người trồng đào vẫn thấp thỏm một nỗi niềm được mất và một hi vọng thời tiết ấm áp để đào nở hoa vừa dịp tết.

Để có được một cây đào đẹp bán cho người chơi tết, người trồng đào ở làng Tân Xuân (cạnh khu đô thị Nam Thăng Long) cho biết: “Chúng tôi phải mất rất nhiều công cứu vườn đào, công tưới tiêu úng và khá cầu kỳ trong cách chăm sóc, tỉa tót để có những kiểu dáng đẹp, nhiều hoa, nhiều lộc".

Nhiều gia đình trong làng chung một nỗi niềm: Chúng tôi trồng đào đã lâu nhưng năm nay quả thật khó khăn để có những cành đào đẹp. Trận mưa lịch sử đầu vụ tuy không ngập úng bãi nhưng ảnh hưởng lớn tới việc phát triển của đào - quất tết. Đôi ba gia đình đầu tư hàng tỉ đồng trồng đào nhưng mất trắng tay, đặc biệt là những gia đình trồng đào cổ thụ. Trung bình mỗi cây đào giá 7-8 triệu đồng, cây ít tuổi cũng đôi ba triệu, mưa lớn, lũ qua, người trồng đào chỉ còn biết khóc. Nhiều làng hoa còn không có tết.

Với thật nhiều những trăn trở, tâm sự, nhưng người trồng đào làng Tân Xuân vẫn đúng hẹn lại lên chơi xuân cùng người Hà Nội. Những cây đào Tân Xuân đổ về khắp nơi, trên những tuyến đường chính, chen chân cùng đào Nhật Tân, Nghi Tàm. Đào rừng Sơn La nằm trên những con phố chính rực rỡ khoe sắc, đua hương với giá cả thấp hơn một chút, dao động từ 200.000 đồng đến trên cả chục triệu đồng.