Thanh Hoá: Bảo tồn, phát huy văn hoá phi vật thể của dân tộc Mường

Đó chính là mục tiêu của đề tài "Sưu tầm, nghiên cứu, đề xuất các giải pháp bảo tồn và phát huy văn hoá phi vật thể người Mường Thanh Hoá" do Sở Văn hoá – Thông tin thực hiện trong suốt 2 năm qua.

Với dân số gần 400 nghìn người (chiếm 8,72% dân số của tỉnh và 28,6% dân số dân tộc Mường cả nước) dân tộc Mường là dân tộc cư trú lâu đời nhất trên đất Thanh Hoá với bản sắc văn hoá riêng đã và đang đặt ra nhiều vấn đề cần nghiên cứu. Theo thống kê chưa đầy đủ của Sở Văn hoá – Thông tin, hiện nay còn 166/701 làng Mường truyền thống còn bảo lưu văn hoá phi vật thể trong đó có 35 làng Mường truyền thống còn bảo lưu nguyên vẹn. Các nghề thủ công truyền thống như dệt, đan lát, nghề mộc đã có mặt lâu đời hiện vẫn được bảo tồn lưu giữ ở nhiều làng. Dân tộc Mường từ xưa vốn nổi tiếng bởi loại hình nghệ thuật cồng chiêng nay vẫn được đồng bào chú ý lưu giữ, hiện có 2 đội cồng chiêng ở làng Lú Khoen (xã Quang Trung, huyện Ngọc Lặc) và đội Làng Đồi (xã Cẩm Liên, huyện Cẩm Thuỷ) hoạt động khá sôi nổi. 720 ảnh, 100 băng ghi âm cátset, 10 chuyên đề khoa học, tập sách "Truyền thuyết dựng bản lập Mường Thanh Hoá", "Tên đất tên Mường ở Thanh Hoá" ... là những con số nói lên quá trình lao động nghiêm túc của đội ngũ cán bộ khoa học thực hiện đề tài. Những chuyên đề như: Nguồn gốc người Mường; sự hình thành các Mường; lễ hội cổ truyền; trò chơi dân gian; đời sống kinh tế, văn hoá, ngôn ngữ, phong tục tập quán, tín ngưỡng, văn hoá ẩm thực, trang phục, văn học nghệ thuật, kiến trúc của người Mường Thanh Hoá... đã phản ánh rõ nét đời sống văn hoá người Mường trên các huyện miền núi xứ Thanh. Bên cạnh đó là việc sưu tầm các áng mo hay, những lời ru đẹp cùng một số loại hình dân ca, xường, rang, điếm.

Trước những thách thức của thời kỳ mở cửa, hội nhập, nhiều giá trị văn hoá truyền thống của người Mương đang có nguy cơ bị biến dạng, mai một, để bảo tồn di sản văn hoá Mường, nhóm nghiên cứu đề tài đã đề xuất những giải pháp nhằm bảo tồn và phát huy di sản văn hoá Mường như: Xây dựng chuyên đề riêng về công tác tuyên truyền, bảo tồn văn hoá; tạo hành lang pháp lý và tổ chức thực hiện đề án bảo tồn văn hoá phi vật thể trong đó có sự vận động xã hội hoá hoạt động văn hoá Mường; bảo lưu ngôn ngữ, nhạc cụ cồng chiêng; khôi phục lại các trò chơi, trò diễn, dân ca, dân vũ; tổ chức "ngày hội văn hoá các dân tộc của tỉnh"; đưa việc thành lập các đội văn nghệ truyền thống vào tiêu chí, hương ước xây dựng làng, bản văn hoá; công nhận và có chính sách tôn vinh các nghệ nhân và đặc biệt là việc giáo dục cho thế hệ trẻ hiểu biết, kế thừa, phát huy những nét đẹp truyền thống trong việc xây dựng đời sống văn hoá cơ sở.

(Nguồn TTXVN)