Xên bản – Nghi lễ truyền thống của đồng bào Thái

Xên là nghi lễ khá phổ biến của người Thái. Xên thực chất là nghi lễ cúng ma bản, ma nhà cầu cho những thành viên trong gia đình, bản, mường được yên vui, mạnh khỏe; cầu cho mưa thuận, gió hòa, người trong gia đình, trong bản, mường làm ăn thuận lợi.

  14/12/2007 13:47

Ngày nay, nghi lễ xên vẫn còn rất phổ biến trong vùng đồng bào Thái, đặc biệt là các lễ xên bản nhưng những thủ tục rườm rà đã được loại bỏ. Lễ xên bản ngày nay thường được tổ chức vào dịp cuối năm, khi mùa màng đã hoàn tất hoặc khi trong bản có sự kiện đặc biệt.

Để chuẩn bị cho lễ xên bản, các trưởng bản thường tổ chức họp bàn việc tổ chức. Tại buổi họp này, người trong bản cử ra một người họ Lò (là họ của các Tạo, Phìa ngày xưa) làm “chẩu xửa”, tức là người đại diện cho bản trông coi việc thờ phụng. Người được chọn làm “chẩu xửa” thường là người có uy tín trong bản.

Ngày tổ chức lễ xên, đàn ông trong bản ra khu rừng cấm (thường gọi là rừng ma) của bản dọn dẹp. Khu rừng này ngày thường cấm người dân trong bản không được chặt phá, canh tác. Lán thờ được dựng đơn sơ dưới một gốc cây to. Người Thái quan niệm sau khi lên trời, hồn ma bản thường về trú ngụ trên những tán cây to, nhất là cây si, cây đa, cây gạo. Trên lán thờ, người ta sắp hai mâm lễ. Mâm “chẩu xửa” gồm những vật dụng sinh hoạt phổ biến của gia đình ông “chẩu xửa” như quần, áo, piêu, ghế mây... Mâm đồ ăn được sắp theo thứ tự gồm 1 con lợn con, 8 con gà, 2 con vịt, rượu, nước, xôi và một số sản vật nông nghiệp do người trong bản làm ra.

Vào lễ, thầy mo làm thủ tục gọi tên những người có uy tín trong bản đã mất về tề tựu bên lán thờ hưởng những lễ vật mà người trong bản thành kính dâng lên. Sau khi gọi tên những người đã khuất, thầy mo gieo quẻ bằng hai thẻ tre. Nếu một quẻ xấp, một quẻ ngửa là người được gọi đã về, “chẩu xửa” sẽ tiếp thêm rượu, thịt, xôi... bằng cách rải ra theo phần đã định sẵn dành cho người đã khuất. Còn như hai quẻ đều xấp hoặc đều ngửa thì thầy mo phải gọi lại. Cứ thế, sau khi đã gọi hết những người có uy tín đã khuất về hưởng lễ, thầy mo cầu xin họ phù hộ cho con cháu, làng bản, sao cho mọi người đều mạnh khỏe, mùa màng tốt tươi, dịch bệnh không xảy ra với con người và gia súc.

 

Cũng trong ngày diễn ra lễ xên, ở mỗi ngõ vào bản người ta làm một cổng vào có cắm một “ta leo” đan đơn giản bằng tre ý chỉ “nội bất xuất, ngoại bất nhập”, chỉ trừ khách qúy của bản do trưởng bản hoặc “chẩu xửa” mời đến. Tục lệ này có ý nghĩa: Bảo vệ những người đã khuất không bị quấy phá mà yên hưởng lễ vật con cháu dâng; đồng thời ngăn cấm người xấu mang dịch bệnh, tin xấu đến phá vỡ sự bình yên của bản. Tại mỗi cổng vào, người ta còn bày lễ vật cúng gồm: 1 con gà, 1 chai rượu và một giỏ tre trong đựng đầy bã trấu, hạt bông... ngụ ý cầu trồng lúa lúa tốt, trồng bông quả đầy bung.

Sau lễ xên, người dân trong bản trở về nhà “chẩu xửa” dự lễ cúng cho “chẩu xửa”. Tại đây, mỗi người buộc vào cổ tay ông “chẩu xửa” một sợi chỉ ngụ ý cầu cho ông được mạnh khỏe để tiếp tục việc cúng tế của bản. Sau đó, người ta chia lễ vật ra cùng nhau vui uống rượu, múa xòe trong niềm tin sắp kết thúc một năm khó khăn, dân bản chuẩn bị vào năm mới, mạnh khỏe, sản xuất thuận lợi.

(Nguồn báo Điện Biên Phủ)

Chủ đề:
Tag:
loading
Các tin khác

Khám phá Măng Đen - 'Đà Lạt thứ 2' ở Tây Nguyên

Tây Nguyên - vùng đất đầy nắng và gió với thảo nguyên bạt ngàn, dãy đồi trập trùng vô tận, vườn trà, ...

  04/06/2020 17:03

Chương trình liên kết hành động phục hồi, phát triển du lịch 3 địa phương: Thừa Thiên Huế - Đà Nẵng - Quảng Nam

Nhằm tăng cường liên kết, hợp tác giữa các tỉnh, thành tại khu vực miền Trung, phát huy thế mạnh du ...

  30/05/2020 18:23

Những trải nghiệm mới khi du lịch Đài Loan

Kết hợp giữa cảnh quang thiên nhiên tươi đẹp cùng ẩm thực đa dạng, phong phú, thời gian gần đây, Đài ...

  29/05/2020 17:47

Nét đẹp văn hóa Hoàng Su Phì

Ngoài Đồng Văn, Hà Giang còn có Hoàng Su Phì thơm ngọt mùa lúa và ẩn chứa kho tàng văn hóa đặc sắc. ...

  27/05/2020 20:03

Những món ăn phải thử khi du lịch Phú Yên

Ngoài ghềnh Đá Đĩa, đầm Ô Loan hay đường ven biển truyệt đẹp, Phú Yên còn hút hồn du khách với những ...

  27/05/2020 17:50

Ấn tượng vẻ đẹp Cao Bằng

Không chỉ thu hút khách du lịch với thác Bản Giốc, Cao Bằng còn là nơi chứa đựng rất nhiều danh lam ...

  26/05/2020 18:09
pin