Cục Nghệ thuật biểu diễn (Bộ VH,TT&DL): Cấp phép phổ biến những bài hát trước năm 1975

Danh mục này được cập nhật tới các địa phương hằng tháng, thậm chí hằng tuần. Nhưng vấn đề còn nằm ở chỗ các tác phẩm đã được sản xuất hoặc trình diễn với những ca từ đã bị thay đổi...

"Thoáng" không có nghĩa là để hổng

Theo ông Phạm Đình Thắng, Trưởng phòng quản lý tổ chức biểu diễn và băng đĩa nhạc, sân khấu, Cục Nghệ thuật biểu diễn (Bộ VH,TT&DL): Quy trình xin cấp phép tổ chức biểu diễn và phát hành băng đĩa hiện nay được thực hiện theo Quy chế Hoạt động biểu diễn nghệ thuật chuyên nghiệp của Bộ VH,TT&DL. Trong đó quy định rõ đơn vị tổ chức biểu diễn phải nộp đơn xin tổ chức biểu diễn theo mẫu chung lên Sở VH,TT&DL địa phương có kèm theo danh mục bài hát có tên tác giả và ca từ, danh sách diễn viên tham gia biểu diễn cùng các hợp đồng thuê địa điểm, an ninh, ánh sáng... đảm bảo cho chương trình.

Để chống lọt tác phẩm và lọt ca từ xấu yêu cầu có kèm theo danh mục bài hát có tên tác giả và ca từ là những thủ tục rất đơn giản và cần thiết.

Vì mục đích kinh doanh, các hãng băng đĩa luôn muốn có các ca khúc mới để đưa vào chương trình mà không xem xét đến nội dung tư tưởng của nó. Nhưng với cơ quan quản lý văn hoá lại có nhiệm vụ giữ cho môi trường âm nhạc được lành mạnh, không để lọt những tác giả, tác phẩm xấu. ông Phạm Đình Thắng cho rằng cần phải có bản nhạc và ca từ của những bài hát đã được phổ biến và trở nên quen thuộc trong hồ sơ xin cấp phép là để bảo vệ tính toàn vẹn của tác phẩm, tránh trường hợp các đơn vị sử dụng không tôn trọng bản gốc của tác giả trong thực tế hiện tượng này đã xảy ra. Các đơn vị tổ chức biểu diễn và phát hành băng đĩa vì mục đích kinh doanh có thể phàn nàn rằng thủ tục cấp phép rườm rà, nhưng nhìn từ góc độ của cơ quan quản lý văn hoá, để đảm bảo cho một môi trường nghệ thuật lành mạnh thì không thể bỏ qua những thủ tục này.

Nhà quản lý gian nan vì những "biến tấu" khôn lường

Được biết, khi cấp phép cho các tác phẩm trong giai đoạn này cơ quan quản lý luôn xem xét ở 2 khía cạnh: nội dung tác phẩm và thái độ chính trị của tác giả. Với những tác phẩm có nội dung ca ngợi chế độ cũ, ca ngợi những kẻ có nợ máu với nhân dân thì đương nhiên phải cấm. Thậm chí những tác phẩm không mang nội dung trên nhưng tác giả vẫn còn có thái độ chính trị không tốt thì cũng chưa cho phép phổ biến. Do tính chất nhạy cảm đặc biệt nên việc thẩm định và cấp phép cho các ca khúc sáng tác trước năm 1975 của các tác giả phía Nam được chính Cục NTBD tiến hành. Các Sở VH,TT&DL không làm nhiệm vụ này. Ngay cả với Cục NTBD thì việc quản lý lượng ca khúc này cũng là vấn đề rất khó khăn, phức tạp. Đã từng có những trường hợp các đơn vị sản xuất băng đĩa thay tên tác giả để ca khúc được cấp phép. Thậm chí có những ca khúc tâm lý chiến, ca ngợi lính cộng hoà trước đây chưa được phổ biến rộng rãi, nay họ giữ nguyên phần giai điệu, thay đổi ca từ để đánh lừa cơ quan quản lý. Chỉ đến khi ca khúc được phát hành thì mới phát hiện ra. Bởi vậy, phía Nhà quản lý cũng khá gian nan và cần rất thận trọng.

Các Sở VH,TT&DL cần tăng cường công tác hậu kiểm

Tất cả các đơn vị nghệ thuật thuộc tỉnh, thành nào thì xin phép Sở VHTT ở tỉnh, thành đó. Các Sở đã có văn bản ca khúc được phép phổ biến. Nếu chương trình biểu diễn, chương trình băng đĩa xuất hiện một ca khúc chưa có trong danh mục, họ đề nghị Sở VHTT, Sở gửi lên Cục, và Cục có thể bổ sung theo trình tự. Mỗi lần cấp phép cho ca khúc sáng tác trước năm 1975, Cục đều lưu lại. Một số lãnh đạo Sở VHTT nói việc in sách là phí phạm và không cần thiết, bởi thế Cục NTBD chỉ in tài liệu nội bộ, mang tính chất kỷ yếu. Trường hợp phòng trà hay chương trình karaoke sử dụng tác phẩm âm nhạc không có trong danh mục thì trách nhiệm đầu tiên là của Sở VHTT. Thanh tra và các bộ phận của Sở phải phối hợp rà soát hoạt động dịch vụ đó. Ca khúc trước năm 1975 đến từ hai nguồn: một nguồn do Cục thẩm định để bổ sung, và nguồn ca khúc đến từ đơn xin phép của các đơn vị. Chúng tôi đâu chỉ ngồi chờ người ta đến xin rồi mới cho. Trong hàng nghìn ca khúc trước 1975 được biểu diễn và đưa vào băng đĩa, các đơn vị xin được bao nhiêu đâu, chủ yếu là Cục thẩm định đưa vào với tinh thần cởi mở và vì nghệ thuật. Tuy vậy đã chặt chẽ trong việc cấp phép nhưng ở khâu hậu kiểm các hoạt động biểu diễn tại các địa phương thì chưa có nề nếp. Cục NTBD đã luôn yêu cầu thanh tra các Sở VH,TT&DL thực hiện nghiêm túc công tác hậu kiểm và kiên quyết nghiêm khắc xử lý các vi phạm trong hoạt động tổ chức biểu diễn. Trên thực tế, công tác hậu kiểm của các Sở hiện nay là khá yếu, gần như không có sự xử lý vi phạm theo chế tài quy định nên không thể răn đe được các đơn vị tổ chức biểu diễn.